Hepatit B hastalığı nedir ?

hepatit b virüsü

HEPATİT B
 
Hepatit B nedir?
 
Hepatit B virüsü ile ortaya çıkan karaciğer hücre iltihabıdır. Hepatit B hastalığı olarak bilinir. Hastalık bulaşanların % 90-95’inde geçirilir ve ömür boyu bağışıklık gelişir. Geri kalan kısmında ise müzminleşir, hatta siroz, karaciğer kanseri, karaciğer yetmezliği ve ölümle sonlanır. Hastaların bir kısmında ise taşıyıcılık şeklinde devam eder.  
 
Hepatit B nasıl bulaşır?
 
· Kan ve kan ürünleri
· Cinsel yolla bulaş
· Doğum sırasında anneden bebeğe
· Aile içi geçiş
 
Kan ve kan ürünleri ile bulaş nasıl olmaktadır?
 
Kan yolu ile bulaşma özellikle gelişmiş ülkelerde damardan uyuşturucu ilaç kullananların, kullandıkları iğnelerin bir şekilde diğer insanlara yayılması ile ortaya çıkmaktadır. Ayrıca yine bu kişilerin kullandıkları eşyaların diğer kişilerce kullanılması da bulaşmayı sağlar. Ancak dünya üzerinde hepatit B açısından oldukça yüksek riskli bir grup olan sağlık çalışanları açısından iğne yolu ile bulaşma son derece önemlidir. Çeşitli sağlık birimlerinde çalışan sağlık personeli özellikle kaza sonucu iğne batması ile hepatit B’ye yakalanmaktadırlar. Yine normal popülâsyon ve sağlık çalışanları için kan nakli sonucu bu hastalığa yakalanma riski vardır.
 
Cinsel ilişki ile bulaş nasıl olmaktadır?
 
Cinsel ilişki sırasında hepatit B ile enfekte bir kişinin vücut sıvılarının diğer partnerin vajina, makat (rektum, özellikle ters ilişki) idrar kanalı (üreterler) ve ağızdaki yaralı veya çizik bölgelere teması ile hastalık geçer.
 
Dövme veya piercing yaptırma ile hastalık bulaşır mı?
 
Evet. Dövme (tattuaj) veya piercing sırasında kullanılan iğnelerin yeterince steril ve temiz olmamasından dolayı bulaşma söz konusudur.
 
Hasta kişilerin kullandığı traş takımı, ustura ve diş fırçasının kullanımı ile hastalık bulaşır mı?
 
Hastalıklı kişilerin kullandığı ve kan bulaşmış ustura, traş fırçası ve diş fırçalarının kullanılması ile hepatit B bulaşabilir.
 
Anneden bebeğe geçiş nasıl olmaktadır?
 
Mikrobu taşıyan anneden bebeğe geçiş özellikle doğum esnasında olmaktadır. Mikrop bebeğe geçerse bebek hepatit B hastası olarak doğacaktır. Erken dönemde bulaşan hastalarda müzminleşme oranı oldukça yüksektir.
 
Hamilelikte hepatit kontrolü gerekir mi?
 
Evet. Hamileliğin erken dönemlerinde HBsAg testi yaptırılmalıdır. Eğer negatif ise hamilelik süresince bulaş ihtimali olan davranışlardan sakınılmalı ve doğuma yakın tekrar test yapılmalıdır. Eğer test pozitif ise hamile kişi hastalığa yakalanmıştır ve çocuğuna bulaştırabilir. Çocuğa mikrop bulaştığında ise müzmin hepatit B hastalıklı bir çocuk dünyaya gelir.
 
Hepatit B virüsünü taşıyan gebenin hastalığı çocuğuna bulaştırmaması için bir önlem var mı?
 
Evet. Hepatit B virüsünü taşıyan annelerin bebeklerine doğar doğmaz hepatit B serumu ve hepatit aşısı yapılmalıdır. Serumun tek doz yapılması yeterli iken aşı 2. ve 6. aylarda olmak üzere 3 doza tamamlanmalıdır.
 
Hamile bir kişi ne yapmalı?
 
Hamile bir kişi hamileliğin erken döneminde test yaptırmalıdır. Bu test ile HBsAg bakılmalıdır. Eğer bu test hamileliğin erken döneminde negatif ise doğuma yakın tekrarlanmalıdır. Test pozitif ise bunun anlamı kişi hepatit B virüsünü taşımaktadır ve bebeğine bulaştırabilir. 
 
Hepatit B nelerle bulaşmaz?
 
Hepatit B yiyecekler, su, yemek kapları, anne sütü, kucaklaşma, öpme, öksürme ile bulaşmaz.
 
Hepatit B’nin kuluçka süresi ne kadardır?
 
Ortalama 30–180 gündür.
 
Kuluçka döneminde hastalık bulaşır mı?
 
Kuluçka döneminde vücut sıvıları oldukça bulaştırıcıdır. Vücutta hepatit B ye karşı antikor (mikroplara karşı vücut tarafından oluşturulan protein kökenli koruyucu maddeler) oluşumuna kadarki evrede hastalık son derece bulaşıcıdır.
 
Virüs (mikrop) vücuda alındıktan ne kadar sonra hepatit testi pozitif olur?
 
HBsAg testi virüs bulaştıktan ortalama 4 hafta (1–9 hafta) sonra pozitif hale gelir.
 
Hastada bulaştan ne kadar sonra klinik belirtiler ortaya çıkar?
 
Hepatit B virüsü bulaştıktan ortalama 12 hafta (9–21 hafta) sonra belirtiler görülür. Belirtiler hastaların % 70’inde vardır. Erişkinlere göre çocuklarda belirti daha sık ortaya çıkar.
 
Hepatit B’nin klinik belirtileri nelerdir?
 
Bazılarında hiçbir belirti görülmeyebilir. Hepatit B’de ortaya çıkan belirtiler şunlardır:
 
·   Halsizlik
·   İştahsızlık
·   Bulantı, kusma
·   Başağrısı
·   Yorgunluk 
·   Karın ağrısı (karaciğer bölgesinde)
·   Ciltte veya gözaklarında sararma
·   İdrar renginde koyulaşma
·   Dışkı renginde açılma
·   Eklem ağrısı
Yeni doğan bebeklerde hepatit B ile ilgili belirgin bir bulgu saptanamaz. Yaş ilerledikçe hastalığın belirti verme ihtimali artar.
 
Hepatit B için risk faktörleri nelerdir?
 
·   Hepatit B hastasının eşi
·   Hepatit B hastalığı olan birisiyle cinsel birleşme 
·   Birden fazla kişiyle birlikte olanlar
·   Damar içi ilaç kullananlar
·   Başka cinsel yolla bulaşan bir hastalığın olması
·   Homoseksüeller
·   Müzmin hepatit B hastası ile aynı evde yaşayanlar
·   Sağlık personeli (Doktor, diş hekimi, hemşireler, yardımcı sağlık personeli) 
·   Hemofili (pıhtılaşma bozukluğu) hastaları
·   Diyaliz hastaları
·   Hepatit B’nin sık görüldüğü ülkelere seyahat edenler (Afrika, Asya, Doğu Avrupa )
·   Hepatit B 'li hastaların çatal, kaşık, bıçak, jilet, ustura ve benzeri eşyalarını paylaşmak
 
Hepatit B virüsü vücut dışında ne kadar süre yaşayabilir?
 
Hepatit B virüsü vücut dışında en az 7 gün süreyle canlılığını korur ve hastalık yapma özelliğini sürdürür.
 
Müzmin hastalığı olanlar da bulaştırıcı mıdır?
 
Müzmin hepatit B hastaları özellikle eşleri olmak üzere bulaştırıcıdırlar.
 
Hastalık nasıl teşhis edilir?
 
Hepatit B sinsi bir hastalıktır. Çoğu kez hastalar başka nedenlerle kan verme sırasında tesadüfen teşhis edilirler. Çünkü bazı kimselerde hastalık belirti vermeden geçirilir.
 
Hepatit B hastalığına bağlı ortaya çıkabilecek kötü sonuçlar nelerdir?
 
  • Siroz: Müzmin, yaygın ve ilerleyici karaciğer iltihabıdır. Öldürücü bir hastalıktır. Ortalama yaşam süresi 40 aydır.
  • Karaciğer kanseri
  • Karaciğer yetersizliği
  • Fulminan hepatit denilen çok kısa sürede karaciğer yetmezliğine götüren ölümcül bir hastalık tipidir.
  • Hepatit D hastalığı
 
 Hepatit B testi yaptırmak için kimler ne zaman doktoruna başvurmalı?
 
Hepatit B hastalığı için riskli grupta yer alıyorsanız test yaptırtmak için mutlaka doktorunuza başvurun. Diğer yandan herhangi bir risk faktörü olmadan da bulaşabildiğinden yine doktorunuza başvurmanızda yarar vardır.
 
 
Akut hepatit B hastalığının tedavisi var mı?
 
Günümüzde akut hepatit B hastalığı için özgün bir tıbbi tedavi yoktur. Tedavi daha çok destekleyici özelliktedir. Hastanın istirahat etmesi, alkolden sakınması, bol sıvı alması, az yağlı, karbonhidrattan zengin gıda alması önerilir. Ağızdan gıda alamayan, bulantı veya kusması olan hastalar hastanede yatırılarak serumla beslenir. Bu dönemde önemli bir husus da karaciğere zarar verebilecek ilaçlardan sakınmaktır.
 
Hepatit B’de müzminleşme oranı ne kadardır?
 
Müzminleşme oranı yaşa bağlıdır. 5 yaş üzerindeki hastalarda % 2–6 iken 1–5 yaş arası çocuklarda % 30, yeni doğanlarda ise % 90’dır.
 
Hepatit B hastalığının aşısı var mıdır?
 
Evet. Yapılacak 3 dozluk aşı uygulaması ile hepatit B hastalığından korunmak mümkündür.
 
Kimlere hepatit B aşısı yapılmalıdır?
 
  • Yeni doğan bebekler
  • Tüm yetişkinler
  • Uyuşturucu kullananlar
  • Son 6 ay içersinde birden çok seks partneri olan kişiler
  • Cinsel yolla bulaşan bir hastalığa sahip olanlar
  • Homoseksüeller
  • Biseksüeller
  • Hemofili hastaları
  • Diyaliz hastaları
  • Tüm sağlık çalışanları
  • Hapishane personeli 
  • Mahkumlar
  • Özürlü bakım evleri personeli
  • Dünya üzerinde hepatit B açısından riskli bölgelere seyahat edecek kişiler hepatit B aşısını ivedilikle yaptırmalıdır. Ülkemizde 1998 yılından bu yana yenidoğan tüm bebeklere ücretsiz olarak hepatit B aşısı yapılmaktadır.
 
Sağlık personeli eline hepatit B hastasının kanıyla bulaşık bir iğne battığında ne yapmalı?
 
Eğer iğne batan kişi doğal olarak hastalığı geçirmiş vey aşılı ise bağışık olduğundan bir şey yapmaya gerek yoktur. Ancak bağışık değilse tercihen ilk 48 saat içinde veya en geç 7 güne kadar hepatit B immunglobilinini yapılmalıdır. İmmunglobulinle birlikte ilk doz aşı da yapılmalı, aşının ikinci ve üçüncü dozları 1. ve 6. aylarda tamamlanmalıdır.
 
Hepatit B aşısı yapıldıktan sonra bağışıklık olup olmadığını tesbit etmek için test yapmak gereklimidir?
 
Aşı yapılan kişilerin % 95’inde antikor denilen koruyucu protein oluşmaktadır. Antikor (Anti-HBs) oluşup oluşmadığını anlamak için doktorunuz test isteyebilir. Ancak bu rutin bir uygulama değildir. Sağlık çalışanları, kronik hepatit B hastası olan kişilerin eşleri, vücut savunma sisteminde ciddi değişimler olan kişiler gibi riskli gruplarda aşının tutup tutmadığı araştırılabilir.
 
Aşı yapılmadan önce tarama testi olarak nelere bakılmalıdır?
 
HBsAg ve Anti-HBs. Eğer ikiside negatif ise aşı yapılır. HBsAg pozitif ise taşıyıcı veya müzmin hepatit, Anti-HBs pozitif ise bağışık olarak kabul edilir. 
 
Hepatit B tarama testi yaptırmadan aşı yapılabilir mi?
 
Evet. Ancak maliyet yönünden tarama testi yaptırmak veya test yapmadan aşı yapılması konusu dikkate alınabilir. Diğer yandan tarama yapılarak varsa hastalığın veya taşıyıcılığın tesbiti tedavi ve izlem yönünden önem taşır.
 
Hastalığı geçirmiş ve bağışık olan bir kişiye aşı yapılırsa zararı olur mu?
 
Hayır. Hastalığı geçirmiş bir kişiye aşı yapılmasının zararı olmadığı gibi yararı da yoktur.
 
Hatırlatma dozu yapmaya gerek var mı?
 
Hayır. Bağışıklığı baskılanmamış hastalarda rutin olarak hatırlatma dozu yapılması önerilmemektedir. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda en az 23 yıl koruduğu gösterilmiştir. Hatta antikor düzeyi çok düşük düzeylere inse bile koruyuculuğun devam ettiği bildirilmektedir.
 
İlk dozunu yaptırdığı aşı markasını bulamayan kişi farklı bir ürünle aşı programına devam edebilirmi?
 
Evet. Farklı firmalar tarafından üretilen hepatit B aşılarının biribirinden önemli bir farkı yoktur.
 
Hepatit B aşısı diğer aşılarla aynı zamanda yapılabilir mi?
 
Evet. Aynı anda diğer aşılarla birlikte verildiğinde olumsuz bir etkileşim bildirilmemiştir. 
 
Hepatit B aşısı güvenlimidir?
 
Evet. Hepatit B aşısının çocuklarda ve erişkinde güvenli olduğu gösterilmiştir.
 
Hepatit B aşısı gebe veya emziren kadınlara yapılabilir mi?
 
Evet. Ne gebelik nede emzirme hepatit B aşısının yapılması için engel teşkil etmez. Aşının bebeğin gelişmesi üzerine bir yan etkiside yoktur.
 
Hepatit B aşısı kimlere yapılmamalıdır?
 
Daha önce yapılan hepatit B aşısına veya aşının bileşenlerinden birine ciddi alerjisi olan kişilere hepatit B aşısı yapılmamalıdır.
 
KAYNAKLAR
 
1-http://www.cdc.gov/ncidod/diseases/hepatitis/b/faqb.htm
2-http://www.hepatit.org/hepatitB.html
3-Sünbül M. Kronik hepatit B’nin tedavisinde son gelişmeler. Eğe İnfeksiyon Günleri Sempozyum Kitapçığı. 2003;50-53.
4-Sünbül M. Kronik hepatit tedavisinde kullanılan antiviraller. Tabak F, Balık İ, Tekeli E (Eds). Viral Hepatit 2005. Ohan Matbaası. İstanbul 2005:182-198.